90'ların hemen başlarında, ODTÜ 1. yurt laboratuvarındaki MS-DOS makinelerin VT100 terminallerinden Gopher ortamlarına doğru "tıklarken" web teknolojisi emekleme aşamasında, ancak ileride ciddi bir alternatif olacağına kesin gözüyle bakılan bir teknoloji durumundaydı. Gopher.cc.metu.edu.tr'a her bağlantımızda ayrı bir bilgi yumağı (karmaşası?) ile karşılaşır, henüz yeni tanıştığımız LAN, Sunsite, Mosaic gibi kavramların ne anlama geldiğini anlamaya çalışırdık.

Grafiksel internet ilk defa UNIX'ler, sonra da Linux ve Windows sistemlere aktarılırken, masasında SGI Irix olanlara gıpta ile bakılırdı. Bir işistasyonu (workstation) olmayanlar ya VMS, ya da VM terminale bağlanıp lynx ile internete girmek durumundaydı. Kimi zaman seri bir port üzerinden bağlantı kurulur, daha şanslı olanlar kendi bilgisayarlarından erişim sağlar, ama disk kısıtı olduğu için 4 Mb kota ile e-posta alışverişi yapmaya çalışırdı. Çoğu sistem yöneticisi ile kullanıcıların, hatta zamanında benim de kavga etmeme neden olan bu kısıt, daha sonra 4 Mb'ın 8, 16, 50, 100 Mb olmasıyla nispeten aşıldı. Şimdi evimize 1 TB'lık disklerin gelmesiyle o zamanlarda "kapanın elinde kalan" 4 Mb kotanın tam 250.000 katının keyfini sürmeye hazırlanıyoruz.

İlk HTML deneyimim de 1993'ün başında oldu. O heyecanla gidip "HTML sayfası nasıl hazırlanır?" anafikirli bir kılavuz yazmışım. Sağolsun Murathan Bostancı bunu Ankara Üniversitesi sunucularına koydu, nasıl olduysa hala kaybolmadı, sunucu donanımı defalarca güncellenmesine rağmen yerini korudu. Öte yandan bu kılavuzu yazmamın üzerinden tam 15 yıl geçti, ama standardın temelleri hiç değişmedi. Sırasıyla tabloların, resim haritalarının (image map), çerçevelerin (frame) standarda eklenmesini gördük, her seferinde daha zengin, kimi zaman da o zengin duruşuna rağmen çok kısır içeriğe sahip web sayfalarının hazırlanmasına tanıklık ettik.

Asıl konumuza geri dönersek; Gopher da, Archie de artık çoktan ölmüş, üzerine ölü toprağı serptiğimiz teknolojilerden. Google bile öneri verirken gopher sports, gopher wood diyor, gopher server demiyor. Halbuki bir zamanlar pek çok üniversitede bulunan sunucular sayısız araştırmacıya kütüphane erişimi sağlıyor, internetten faydalanmanın en has unsurunu oluşturuyordu. Artık dünyada sayısı 100'ü bile bulmayan Gopher sunucuları, sadece akademik amaçlarla tutuluyor. Bir zamanlar oldukça yüklü ücretle satılan bu Gopher sunuculara dönüp bakan kalmadı. Gopher, Archie, WAIS, Veronica.. Hepsi bit pazarının gözden düşenleri oldu.

Hala merak edeniniz varsa, Mustafa Akgül'ün yine 1993 yılında yazılmış güzel bir internet kılavuzu belgesi işinize yarayacaktır.

Ne diyelim, web çıktı, mertlik bozuldu.